SOME FACTS ABOUT LICHHAVI PERIOD OF NEPAL.

➢ शासन व्यवस्था सुरु ः इसापूर्व ३००

➢ शासन अवधि ः करिब ८०० वर्ष

➢ प्रथम राजा ः जयदेव प्रथम

➢ नेपालमा आगमन ः भारतको वैशाली

�मानदेव राजाबारे जानकारी

▪ शासन काल ः वि.स. ५२१ देखि ५६२ सम्म

▪ छोराको नाम ः महिदेव

▪ बाबु ः धर्मदेव

अंशुवर्माबारे जानकारी

▪ शासन काल ः वि.स. ६६२ देखि ६७८ सम्म ( १६ वर्ष)

▪ नेपालको इतिहासमा आदर्श शासक भनेर चिनिने

▪ महासामन्त, कलहाभिमानी र प�....

➢ शासन व्यवस्था सुरु ः इसापूर्व ३००

➢ शासन अवधि ः करिब ८०० वर्ष

➢ प्रथम राजा ः जयदेव प्रथम

➢ नेपालमा आगमन ः भारतको वैशाली

�मानदेव राजाबारे जानकारी

▪ शासन काल ः वि.स. ५२१ देखि ५६२ सम्म

▪ छोराको नाम ः महिदेव

▪ बाबु ः धर्मदेव

अंशुवर्माबारे जानकारी

▪ शासन काल ः वि.स. ६६२ देखि ६७८ सम्म ( १६ वर्ष)

▪ नेपालको इतिहासमा आदर्श शासक भनेर चिनिने

▪ महासामन्त, कलहाभिमानी र पशुपतिपादानुगृहित पदवी धारण गर्ने

▪ यिनको शासनकाललाई लिच्छवीकालको स्वर्णयुग भनी चिनिने

▪ वंश ः ठकुरी

▪ बहिनी ः भोगदेवी

▪ हिन्दु र बौद्ध दुवै धर्म मान्ने

▪ बोधिसत्वको अवतार मानिने

▪ छोरी ः भृकुटी (हरिततारा)

▪ यिनका पालामा भारतका सम्राट ः हर्ष वर्धन, चीनमा

ः स्रङ चङ गम्पो

➢ अंशुवर्मापछि राजगद्दीमा आशिन हुने व्यक्ति ः उदयदेव

राजा नरेन्द्र देव बारे जानकारी

▪ शासन अवधि ः वि.स. ७०२ देखि ७३६ सम्म

▪ लिच्छवीकालीन आकाशको पुर्णचन्द्र भनि चिनिने

▪ पण र पुराण नामक मुद्रा प्रचलनमा ल्याएका

▪ १ पुराणमा १६ पण हुने

▪ महाराजाधिराज परम भट्टारकको पदवी धारण गर्ने�ः नरेन्द्रदेव

➢ लिच्छवीकालमा धानचामल तथा घिउ, तेल, दुध नाप्न प्रयोग हुने एकाइ ः मानिका

➢ काठमाडौँ उपत्यकामा सबैभन्दा लामो समय मनाइने जात्रा ः रातो मछिन्द्रनाथ

➢ रातो मछिन्द्रनाथको जात्रा कति समय संचालन हुने ः ६ महिना

➢ सिकाली जात्रा कहाँ प्रचलित ः खोकनाको नेवार समुदायमा

➢ वैरागी जात्रा कहाँ प्रचलित ः जुम्ला

➢ स्वयम्भुको ज्योतिलाइ छोपि सो माथि चैत्यको निर्माण गर्ने राजा ः प्रचण्डदेव

➢ आधुनिक काठमाडाँैका निर्माता ः गुणकामदेव

➢ भृकुटीले तिब्बत जाँदा संगै लगेका भिक्षु ः शिलमञ्जु

➢ सम्राटकी अशोककी छोरी चारुमतीको विवाह को सँग�ः देवपाल

➢ राजकीय भाषा ः संस्कृत

➢ नेपालको इतिहासमा स्वर्णयुग

➢ द्धैधशासन व्यवस्थाको सुरुवात ः वसन्तदेव

➢ शीलालेखमा स्वस्ति नेपालभ्य लेख्ने राजा ः उदयदेव

➢ तिब्बतमा शरण लिने. लिच्छवी राजा ः भाष्कर देव

➢ ठकुरी वंशका प्रथम राजा ः भाष्कर देव

➢ नेपालको सबभन्दा पुरानो मन्दिर ः स्वयम्भुनाथ

➢ लिच्छवी राजाहरुको वंश ः सूर्यवंशी

➢ तामाको उद्योग संचालन गर्ने स्थान ः ताम्राकुटशााला

➢ शिक्षाको माध्यम ः संस्कृत र पाली

➢ अशोक स्तम्भका प्रयोग भएको भाषा ः पाली

➢ लिच्छवीकालमा ललितपुरको नाम ः युपग्राम

➢ धु्रवदेवको पालामा दैध शासन चलाउने ः धु्रवदेव र जिष्ण्ुागुप्त

➢ नुवाकोटे ठकुरीवंशी राजा शंकरदेव कोबाट पदच्युत गरिएको ः बामदेव

➢ अंशुवर्मालाइ महासामन्तको पदवी प्रदान गर्ने राजा�ः शिवदेव प्रथम

➢ लिच्छवीकालीन केही पद र तीनको नाम

1. महासर्वदण्डनायक ➢�प्रधानन्यायाधीस
2. महासामन्त ➢�प्रधानमन्त्री
3. महाबलाध्यक्ष ➢ प्रधानसेनापति
4. सर्वदण्डनायक ➢ न्यायाधीस
5. प्रसादाधिकृत ➢ कार्यालय प्रमुख
6. अमात्य ➢ मन्त्रीस्तरीय अधिकारी
7. युवराज ➢ भावी राजा
8. भटनायक ➢ सेनाध्यक्ष
9. बलाध्यक्ष ➢ सेनापति
10. प्रधान ➢ ग्राम प्रशासक
11. भट ➢ सिपाहि
12. सामन्त ➢ प्रशासक
13. गोल्मिक ➢ सेनानायक
14. व्यापारिक नेता ➢ सार्थवाह
15. ढुतक ➢ शाही घोषणा गर्ने व्यक्ति
16. भट्टारक ➢ राजाको निजी सचिव
17. पिठाध्यक्ष ➢ राजगद्दी निरीक्षण गर्ने मुख्य व्यक्ति
18. महाप्रतिहार ➢ राजगद्दीसम्बन्धी कार्य गर्ने मुख्य व्यक्ति
19. केन्द्रमा बस्ने जनता ➢ पौर
20. प्रान्तमा बस्ने जनता� ➢� �जानपद
21. तिलमक� ➢ सिंचाइ गर्ने कुलो
22. साधारण व्यापारी ➢� वणिक
23. द्रंग� ➢ व्यापारिक केन्द्र
24. विषय� ➢ जिल्लास्तरीय प्रशासनिक एकाइ
25. अग्रहार� ➢ शिक्षासम्बन्धी कार्य गर्ने संस्था
26. उमराओ� ➢ राजस्व प्रशासन हेर्ने
27. चरीदार� ➢ अनुसन्धान अधिकृत
28. तल� ➢ ठूलो गाँउ
29. ग्राम� ➢ सानो ग्राम
30. पाञ्चाली� ➢ गाँउको मुद्दामामिला र विकास निर्माण गर्ने निकाय
31. परमाशन� ➢ पञ्चखतको मुद्दा हेर्ने अधिकार भएको अड्डा
32. अन्तराशन� ➢� न्यायिक निर्णय दिनको लागि बस्ने राजासहितको सभा वा इजलास
33. बजारअड्डा� ➢� भन्सारसम्बन्धी काम गर्ने कार्यालय
34. पूर्वधिकरण� ➢ पूर्वी भागको प्रशासन हेर्ने दरबारको अड्डा
35. पश्चिमाधिकरण� ➢� पश्चिम भागको प्रशासन हेर्ने दरबारको अड्डा
36. भट्टाधिकरण� ➢� जात, धर्मको रेखदेख गर्ने
37. विष्टि झारासम्बन्धी कार्य गर्ने वा श्रमको
38. बन्दोबस्त गर्ने

➢ लिच्छवीकालीन करहरु

1. भागकर� ➢� पशुपालन
2. कर� ➢ वाणिज्य
3. सुकरकर� ➢ सुँगुर
4. आपणकर� ➢ पसलमा
5. मल्लकर� ➢ भैँसीमा
6. पलाण्डु ➢� प्याजमा
7. तैलकर� ➢ तेलमा
8. भागकर� ➢ कृषि उत्पादन
9. चैलकर� ➢ कपडा
10. सिंकर� ➢ फर्निचर
11. त्रिकर� ➢ भाग, भोग र कर
12. मल्लयुद्ध र गोयुद्ध कर��➢�मनोरञ्जनमा लगाइने कर

लिच्छवीकालका चार अधिकरणहरु सुत्र ः कुरा माविमा लिकुको शुप खाम

1. कुथेर��➢��राजस्व संकलन, जग्गा खरिद बिक्री र भुमिसम्बन्धी मुद्दा हेर्न अड्डा
2. माप्चोक� ➢� विवाह पारपाचुके तथा सम्पत्तिसम्बन्धी कार्यको व्यवस्थापन
3. लिंबल� ➢� कुलो तथा खानेपानीसम्बन्धी
4. शुल्ली� ➢ पञ्चापराधसम्बन्धी (चोरी, हत्या, परस्त्रीहरण, राजद्रोह र अपराधमा सघाउने (सुत्र ः अपराधमा चोप हरायो)�