बैंक तथा वित्तीय संस्थाले दायित्व व्यहोर्नुपर्ने सम्भावना भएको प्रतितपत्र, जमानतपत्र, स्वीकारपत्र, प्रतिबद्धता, विदेशी विनिमय सम्बन्धी स्वाप, अप्सन जस्ता उपकरणको कारोबारलाई के भनिन्छ?

बैंक तथा वित्तीय संस्थाले दायित्व व्यहोर्नुपर्ने सम्भावना भएको प्रतितपत्र, जमानतपत्र, स्वीकारपत्र, प्रतिबद्धता, विदेशी विनिमय सम्बन्धी स्वाप, अप्सन जस्ता उपकरणको कारोबारलाई (D) वासलात बाहिरको कारोबार भनिन्छ।

यसको कारण यी हुन्:

• वास्तविक सम्पत्ति होइन: यी उपकरणहरू भौतिक सम्पत्ति होइनन्। यिनीहरू केवल कागजी वा इलेक्ट्रोनिक रूपमा हुने सम्झौताहरू हुन्।
• भविष्यको दायित्व: यी उपकरणहरूले भविष्यमा कुनै दायित्व निम्त्याउन सक्छन्। जस्तै, कुनै कम्पनीले भविष्यमा निश्चित मूल्यमा शेयर किन्न वा बेच्ने सम्झौता गरेको छ भने त्यस कम्पनीले भविष्यमा त्यो सम्झौता पूरा गर्नुपर्ने हुन्छ।
• अनिश्चितता: यी उपकरणहरूको मूल्य बजारको अवस्थाअनुसार परिवर्तन हुने भएकाले यससँग जोडिएको जोखिम पनि हुन्छ।

वासलात भित्रको कारोबार के हो?

वासलात भित्रको कारोबार भनेको बैंक तथा वित्तीय संस्थाले आफ्नो स्वामित्वमा रहेका सम्पत्तिहरूको कारोबार हो। जस्तै, ऋण दिनु, निक्षेप लिनु आदि। यस प्रकारको कारोबारमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको वासलातमा प्रत्यक्ष असर पर्छ।

वासलात बाहिरको कारोबार किन महत्त्वपूर्ण हुन्छ?

• जोखिम व्यवस्थापन: बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले व्युत्पन्न वित्तीय उपकरणको प्रयोग गरेर बजारको उतारचढावबाट हुने जोखिमलाई व्यवस्थापन गर्न सक्छन्।
• नयाँ वित्तीय उत्पादनहरू विकास: व्युत्पन्न वित्तीय उपकरणको प्रयोग गरेर नयाँ वित्तीय उत्पादनहरू विकास गर्न सकिन्छ।
• लाभ कमाउने अवसर: व्युत्पन्न वित्तीय उपकरणको प्रयोग गरेर लगानीकर्ताहरूले बजारको उतारचढावबाट लाभ लिन सक्छ